Bệnh nấm hồng cao su: dấu hiệu sớm, thời điểm phun và hoạt chất

Bệnh nấm hồng do nấm Corticium salmonicolor gây ra, hại cành và chạc ba của cây cao su, nặng nhất vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 11. Phát hiện ở giai đoạn mạng nhện trắng rồi phun hoạt chất được khuyến cáo theo chu kỳ 10–14 ngày là cách giữ được cành, tán và vườn cây.

Bệnh gây hại cả vườn cây kiến thiết cơ bản (KTCB, giai đoạn trước khi mở cạo) lẫn vườn đang khai thác. Độ tuổi vườn cây bị bệnh nấm hồng nặng nhất được ghi nhận từ năm tuổi thứ 5 đến năm tuổi thứ 9.

Nhận biết bệnh nấm hồng qua từng giai đoạn

Màu hồng đặc trưng của vết bệnh là lý do bệnh có tên nấm hồng. Bệnh phát triển qua các giai đoạn sau, nhìn thấy được bằng mắt thường:

Giai đoạn	Dấu hiệu trên cành, chạc ba
1. Mạng nhện	Vỏ hơi trắng, có giọt mủ chảy ra; khuẩn ty trắng như mạng nhện lan quanh vết bệnh
2. Mủ chảy thành vệt	Khuẩn ty dày, xâm nhập sâu vào vỏ; mủ chảy thành vệt dài và hóa đen do bị oxy hóa
3. Mảng hồng	Vết bệnh chuyển từ trắng sang hồng nhạt rồi hồng đậm, lan rộng theo cành
4. Khô cành	Tán lá phía trên vết bệnh vàng, héo rũ rồi chết khô; vỏ bị hủy hoại, nứt từng mảng, chồi bất định mọc ngay dưới vết bệnh

Tại nước ta, vết bệnh có thể dài 5–7 m và gây hại cả trên mặt cạo. Nếu cây bị cụt ngọn, cây không có khả năng phục hồi và không thể khai thác mủ sau này.

Vì sao bệnh nấm hồng bùng phát

Bệnh nấm hồng bùng phát khi độ ẩm cao kéo dài. Bào tử bắt đầu nảy mầm khi độ ẩm không khí đạt 70%; độ ẩm 90–100% là điều kiện thuận lợi nhất. Vì vậy bệnh tập trung vào tháng 6–11, cao điểm tháng 7 - 8, nhất là khi mưa dầm nhiều ngày.

Ngoài ra Giống cũng quyết định mức kháng bệnh:

Giống	Mức nhiễm nấm hồng
RRIV 209	Mẫn cảm ở giai đoạn KTCB
RRIV 103	Mẫn cảm, cần theo dõi sát mùa mưa
PB 255, RRIM 600	Dễ nhiễm (giống đã ngừng khuyến cáo)
RRIV 114	Nhiễm nhẹ
RRIV 106, RRIV 124	Kháng vừa đến tốt

Phân biệt bệnh nấm hồng với các bệnh xì mủ khác

Dấu hiệu riêng của bệnh nấm hồng là lớp khuẩn ty trắng như mạng nhện rồi chuyển hồng, nằm trên cành và chạc ba. Nếu vết bệnh nằm trên mặt cạo, thành sọc dọc theo miệng cạo, cần nghĩ tới bệnh loét sọc mặt cạo. Nếu khó phân biệt, bà con có thể dùng chuyên trang chẩn đoán bệnh trên cây cao su của Viện, hoặc xem tổng hợp các bệnh thường gặp trên cây cao su.

Thuốc trị nấm hồng: hoạt chất và nồng độ

Không có thuốc “đặc trị dứt điểm” nấm hồng. Dưới đây là 2 loại hoạt chất có trong thuốc bảo vệ thực vật được khuyến cáo trị bệnh Nâm hồng.

Hoạt chất	Nồng độ pha	Ghi chú
Validamycin	1,0–2,0%	Pha kèm chất bám dính nồng độ 1,0%
Hexaconazole	0,5%	Pha kèm chất bám dính nồng độ 1,0%

Dùng theo nhãn thuốc và hướng dẫn trên sản phẩm.

Cách phun: dùng bình phun đeo vai có vòi nối dài, phun phủ kín vết bệnh. Vết bệnh nhỏ ở giai đoạn đầu có thể quét thuốc trực tiếp lên vỏ.

Lịch kiểm tra và phun phòng trong mùa mưa

Phòng bệnh nấm hồng hiệu quả nhất là kiểm tra vườn đều đặn từ đầu mùa mưa và xử lý ngay ở giai đoạn mạng nhện.

1. Từ tháng 6, đi kiểm tra chạc ba và cành, ưu tiên lô trồng giống mẫn cảm và lô thấp trũng, ẩm. Đánh dấu các cây bị bệnh hoặc có dấu hiệu bệnh.
2. Thấy vết bệnh: phun phủ kín vết bệnh, lặp lại 10–14 ngày/lần cho đến khi khỏi.
3. Sau mỗi lần phun, đánh dấu cây bệnh để lần sau xử lý lại nếu chưa khỏi.
4. Với giống mẫn cảm, phun phòng vào thời gian bệnh hay xuất hiện, đặc biệt khi mưa dầm.

Xử lý cành bị bệnh nặng

Cây bị chết tán hoặc bệnh nặng thì ngưng cạo mủ. Vào mùa khô, cưa cắt cây và cành đã chết, đưa ra bìa lô để tiêu hủy, tránh để nguồn bệnh lại trong vườn cho mùa mưa năm sau.

Chọn giống ít nhiễm khi trồng mới, tái canh

Phòng bệnh lâu dài bắt đầu từ giống. Ở vùng mưa nhiều, ẩm độ cao, nên ưu tiên giống kháng vừa đến tốt như RRIV 106, và tính trước chi phí phun phòng nếu chọn giống mẫn cảm như RRIV 209. Giống phù hợp từng vùng nằm trong cơ cấu giống cao su.

Vườn trồng mới ở vùng mưa nhiều: bà con nên hỏi chuyên viên Trung tâm qua số 0982 450 133 về giống ít nhiễm nấm hồng trước khi đặt cây.